گروه تولیدی و صنعتی پارسیان ترمز

اهمیت روغن ترمز در ایمنی و عملکرد سیستم ترمز خودرو

حتماً تاکنون با مشتریانی مواجه شده‌اید که از نرم یا اسفنجی بودن پدال ترمز شکایت دارند. یا شاید با خوردگی شدید قطعات سیستم ترمز روبه رو شده باشید، بدون آنکه دلیل آن مشخص باشد.یکی از دلایل اصلی این مشکلات نیاز به تعویض روغن ترمز است.

روغن ترمز: عامل پایداری و عملکرد دقیق سیستم ترمز

سیستم ترمز از مهم ترین و حیاتی ترین اجزای ایمنی خودرو است، اما تنها در صورتی عملکرد مطلوبی خواهد داشت که به‌درستی نگهداری شود.

روغن ترمز خاصیت "رطوبت پذیری" دارد، به این معنا که به مرور زمان رطوبت محیط را جذب می کند. ورود رطوبت به روغن ترمز باعث افت عملکرد ترمز، اسفنجی شدن پدال و خوردگی قطعات داخلی سیستم ترمز مانند کالیپر، سیلندر ترمز و شیرهای ABS  می‌شود.

طبق توصیه برند معتبر Textar، روغن ترمز باید در فواصل منظم و مطابق با دستورالعمل سازنده خودرو تعویض شود. این کار، هم باعث حفظ دقت عملکرد سیستم ترمز می‌شود و هم از هزینه‌های سنگین تعمیراتی در آینده جلوگیری می‌کند.

تعویض روغن ترمز

فرآیند تعویض روغن ترمز شامل تخلیه روغن قدیمی از سیستم هیدرولیک و جایگزینی آن با روغن جدید است. این کار به روش‌های مختلفی قابل انجام است:

روش‌های مختلفی برای این کار وجود دارد، مانند:

·         تخلیه با نیروی جاذبه

·         پمپ‌زدن دستی یا پدالی

·         تعویض روغن ترمز با فشار

تمام این گزینه ها روش های خوبی هستند، اما روش تعویض با فشار معمولاً بهترین نتیجه را به همراه دارد.
چرا که در این روش، احتمال خارج شدن کامل هوا و روغن ناخالص از سیستم هیدرولیک بیشتر است و در نتیجه، فشار هیدرولیکی به حالت استاندارد و مطمئن بازمی‌گردد.

در خودروهای جدیدتر که به سیستم ABS مجهز هستند ممکن است برای تعویض روغن ترمز به تجهیزات عیب یابی یا دیاگ نیاز باشد. اتصال دستگاه اسکن به خودرو باعث می‌شود که سوپاپ‌های مربوطه به‌ صورت خودکار باز شوند تا فرآیند تعویض روغن ترمز به‌ درستی و بدون آسیب به سیستم ترمز انجام شود.

روغن ترمز و روش های تست آن

با جذب رطوبت، نقطه جوش روغن ترمز کاهش می‌یابد. این مسئله می‌تواند بسیار خطرناک باشد، زیرا اگر دمای روغن به نقطه جوش برسد، بخار تولید شده باعث کاهش فشار ترمز می‌شود و عملکرد ترمز به شدت افت می‌کند.

به دلیل این که حرارت، یکی از نتایج طبیعی اصطکاک در فرآیند ترمزگیری است، مایع ترمز باید بتواند در برابر دمای بالا مقاومت کرده و بدون جوشیدن، عملکرد خود را حفظ کند. این موضوع در خودروهای سنگین یا خودروهای با عملکرد بالا (High Performance) اهمیت دوچندان دارد.

جدا از اسفنجی شدن پدال و کاهش عملکرد ترمز، وجود رطوبت در روغن ترمز می‌تواند باعث زنگ‌زدگی داخلی سیستم شود.

این موضوع منجر به خوردگی قطعات داخلی مانند سیستم ABS، خطوط ترمز، کالیپرها و سیلندر اصلی ترمز می‌شود و در نهایت می‌تواند باعث گرم شدن بیش‌از‌حد سیستم ترمز و کاهش ایمنی کلی خودرو گردد.

برای بررسی دقیق، می‌توان از دستگاه تست نقطه جوش مانند مدل TEX1000BFT استفاده کرد. این دستگاه با سنجش دمای جوش روغن، میزان رطوبت جذب‌شده و کیفیت باقی‌مانده روغن را مشخص می‌کند.

انتخاب روغن ترمز مناسب بر اساس دستورالعمل سازنده خودرو موضوع بسیار مهمی است.

با پیشرفت فناوری در خودروها و مجهز شدن به سیستم‌های ترمز ABS، سیستم های پایداری الکترونیکی (ESP) و همچنین گسترش خودروهای برقی و هیبریدی، استفاده از روغن ترمز صحیح و سازگار با سیستم ترمز اهمیت بیشتری نسبت به گذشته پیدا کرده است.

استفاده از روغن نامناسب می‌تواند عملکرد ترمز را مختل کرده و ایمنی خودرو را به خطر بیندازد.

به‌طور کلی، انواع مختلف روغن ترمز که مناسب خودروهای مختلف می باشند در ادامه آمده است:

انواع روغن ترمز و کاربردهای آن‌ها

DOT 3

مناسب برای:

خودروهای معمولی یا قدیمی‌تر

سیستم‌های ترمز تمام دیسکی یا ترکیبی از دیسک/کاسه

شرایط رانندگی استاندارد

کلاچ‌های هیدرولیکی

DOT 4

مناسب برای:

خودروهای سنگین‌تر یا با عملکرد بالاتر

شرایط رانندگی پرفشار یا سراشیبی

سیستم‌های ترمز دیسک/کاسه یا تمام دیسکی

DOT 4 LV (Low Viscosity)

مناسب برای:

خودروهای مدرن مجهز به سیستم‌های ESP،ABS  یا سیستم‌های کنترل کشش

مناسب برای عملکرد دقیق در دمای پایین

DOT 5.1

مناسب برای:

خودروهای با عملکرد بالا یا با نیاز به مقاومت بالا در برابر گرما

شرایط رانندگی پرفشار یا سراشیبی

DOT 5.1 Ultimate

مناسب برای:

خودروهای مجهز به ABS

خودروهای برقی (EV) و هیبریدی

ترکیبی از عملکرد بالا، واکنش سریع و سازگاری با تکنولوژی‌های جدید

زمان مناسب تعویض روغن ترمز

توصیه شرکت‌های خودروسازی در مورد زمان تعویض روغن ترمز با یکدیگر متفاوت است، اما به‌طور میانگین، بهتر است هر ۲ تا ۳ سال یک‌بار یا پس از طی حدود ۳۰٬۰۰۰ مایل روغن ترمز تعویض شود.

یکی از نشانه‌های واضح برای تعویض روغن ترمز، تیره یا کدر شدن رنگ آن است.
هرچند رنگ اولیه روغن ترمز های مختلف متفاوت است (مانند کهربایی روشن یا زرد تیره)، اما رنگ قهوه‌ای گل‌آلود معمولاً نشان‌دهنده‌ی زمان تعویض روغن ترمز است.

همچنین، فرسودگی یا خرابی قطعاتی مانند:

• سیستم ABS
• کالیپر ترمز
• شیلنگ‌های ترمز
• سیلندر اصلی ترمز (Master Cylinder)
• و بوستر ترمز

می‌تواند از علائم استفاده از روغن ترمز کهنه یا آلوده باشد.

اگر مطمئن نیستید که روغن ترمز نیاز به تعویض دارد یا خیر، تست نقطه جوش دقیق‌ترین روش تشخیص است.
این تست به ‌دقت میزان رطوبت جذب‌ شده توسط روغن ترمز را مشخص کرده و به شما کمک می‌کند تا عمر باقی‌مانده آن را ارزیابی کنید. این روش یکی از دقیق‌ترین روش های بررسی وضعیت روغن ترمز در سیستم ترمز خودرو است.

اگر مشتری برنامه‌ زمان‌بندی مشخصی برای تعویض روغن ترمز ندارد، یکی از بهترین اقدامات این است که پس از تعویض لنت ترمز، روغن ترمز نیز تعویض شود.
زیرا در بسیاری از موارد، فرسودگی لنت ترمز نشانه‌ای از کهنه بودن روغن ترمز است و احتمال اینکه مدت زیادی از آخرین تعویض آن گذشته باشد بسیار بالاست.

با نگهداری منظم روغن ترمز، سیستم ترمز خود را همیشه در بهترین شرایط نگه دارید.
واکنش سریع‌تر، عملکرد بهتر ABS و کاهش احتمال خرابی – همه در گرو یک سرویس ساده اما مهم.

سخن پایانی

تعویض به‌موقع روغن ترمز نه تنها باعث حفظ عملکرد دقیق سیستم ترمز می‌شود، بلکه از خرابی‌های پرهزینه در آینده جلوگیری می‌کند. در تعمیرگاه‌ها، تعویض روغن ترمز همراه با لنت ترمز، یک راهکار فنی و اقتصادی مفید برای مشتری و تعمیرگاه است.

همزمان با تعویض لنت‌ها، انجام سرویس روغن ترمز می‌تواند از نظر فنی و اقتصادی برای تعمیرگاه‌ها به‌ صرفه باشد. همچنین با ارائه اطلاعات فنی دقیق به مشتری و نشان دادن شواهد عینی (مانند رنگ روغن ترمز یا نتایج تست نقطه جوش)، می‌توان اعتماد و آگاهی مشتری را افزایش داد و اهمیت نگهداری پیشگیرانه را به‌خوبی نشان داد.

در نهایت، این رویکرد موجب کاهش ریسک خرابی‌های بزرگ و پرهزینه در آینده خواهد شد و به نفع مشتری و تعمیرگاه خواهد بود.